overzicht
producten&diensten

Afschaffen voorkeurspelling

 

Dicteewoorden
Nu de heren ministers ons beleidsproduct zo willig accorderen, kunnen wij dit door ons bereikte akkoord vieren door onszelf op een kroket te trakteren.

 

Regel:
De oude voorkeurspelling wordt de enige nieuwe spelling

De oude spelling kende voor 12.000 woorden een voorkeurspelling én een toegelaten spelling.
Artikel 2 van de Spellingwet schreef voor dat “...alle van de overheid uitgaande stukken in de voorkeurspelling gesteld dienen te worden.”.

In de oude spelling kon alleen een niet-ambtenaar nog kiezen tussen quasi en kwasi, tussen prospectus en prospektus, ambtenaren konden dat niet.

Voor ambtenaren en voor alle ander voorkeurspellers verandert deze regel dus eigenlijk niets aan de spelling? Toch wel, want niet altijd is de oude voorkeurspelling als nieuwe spelling gekozen.

Niet altijd is de oude voorkeur gekozen

Om twee redenen is soms de oude toegelaten spelling in plaats van de oude voorkeurspelling als nieuwe spelling gekozen:

·     het woord vormt een uitzondering in een reeks

·     de voorkeurspelling werd niet geaccepteerd

Uitzonderingen in een reeks

Vredestractaat was een uitzondering in de reeks
traktant, traktatie, traktement, trakteren, traktaat.
De nieuwe spelling wordt: vredestraktaat.

Insekt was een uitzondering in de reeks
dialect, effect, object.
De nieuwe spelling wordt: insect.

Niet geaccepteerde voorkeurspelling

Sommige woorden bleven de meeste Nederlanders eigenwijs niet volgens de voorkeurspelling schrijven.
Zo smaakte de croquet (oude voorkeurspelling) beter als kroket (oude toegelaten spelling). Kroket wordt de nieuwe spelling.

Lijst met keuzes tegen de oude voorkeurspelling

Oude voorkeur

Nieuwe spelling

 

antikrist

antichrist

praeses

preses

catheter

katheter

prakkizeren

prakkiseren

croquet

kroket

praktizeren

praktiseren

dioxyde

dioxide

predikatief

predicatief

elektrokuteren

elektrocuteren

produkt

product

elektrokutie

elektrocutie

produktie

productie

emfaze

emfase

produktief

productief

fotocopie

fotokopie

produktiviteit

productiviteit

fotocopiëren

fotokopiëren

propaedeuse

propedeuse

harmonika

harmonica

propaedeutisch

propedeutisch

insekt

insect

publikatie

publicatie

komplot

complot

quantum

kwantum

komplotteren

complotteren

vredestractaat

vredestraktaat

korpus

corpus

vulcanisatie

vulkanisatie

kwaker

quaker

vulcaniseren

vulkaniseren

lambrizeren

lambriseren

 

lambrizering

lambrisering

 

macrocosmos

macrokosmos

 

mediaevist

mediëvist

 

microcosmos

microkosmos

 

oxydatie

oxidatie

 

oxyde

oxide

 

oxyderen

oxideren

 

prae

pre

 

Sputter, sputter

·     De spellingcommissie Geerts adviseerde regering in 1990 toch na een publieksonderzoek om zoveel mogelijk c’s in k’s te veranderen?
Ja, maar toch is gekozen voor een zo groot mogelijke gelijkvormigheid.

·     Hoe zit het dan met oktober? Dat woord zit toch in de reeks octaaf, octet, octopus?
Ja, maar er is gekozen tegen october, omdat men vreesde dat spelling met een c niet geaccepteerd zou worden. Acceptatie ging hier dus voor consequentie.

·     Waarom doen we zo moeilijk over de c/k-spelling?
Waarschijnlijk omdat de Vlamingen iets tegen de “Franse” c hebben en de Nederlanders iets tegen de “Duitse” k.

·     Zijn alle c/k-inconsequenties nu uit de nieuwe spelling verdwenen?
Jammer, maar bijvoorbeeld:

naast

vinden we

predikatie

predicatief

lokaliseren

locatie

traktaat

tractie

akkoord

accorderen

 

 

      

 


 mailto:postbus@ppintaal.nl

© PP in taal 2001